Kryzys · 4 min czytania
TIPP: szybkie wyciszenie ciała (DBT)
Cztery umiejętności z terapii dialektyczno-behawioralnej, które przez ciało szybko obniżają bardzo silne emocje.
TIPP pochodzi z modułu tolerancji dyskomfortu w terapii dialektyczno-behawioralnej (DBT) Marshy Linehan. To umiejętności na moment, w którym emocje są tak silne, że trudno myśleć, a rozmowa czy analiza sytuacji nie są jeszcze możliwe. Działają przez ciało: zmieniają jego fizjologię, a w ślad za tym spada napięcie.
T: temperatura
Zimna woda lub zimny okład na twarz, około 30 sekund.
I: intensywny wysiłek
Krótki, intensywny ruch: szybki marsz, przysiady.
P: tempo oddechu
Oddychaj wolniej; wydech dłuższy niż wdech.
P: relaksacja mięśni
Na wdechu napnij mięśnie, na wydechu je puść.
T: temperatura
Wstrzymaj oddech i zanurz twarz w misce zimnej (ale nie lodowatej, powyżej ok. 10°C) wody albo przyłóż do oczu i policzków zimny okład, na około 30 sekund. Zimno na twarzy uruchamia odruch nurkowania, który spowalnia pracę serca i szybko obniża pobudzenie.
I: intensywny wysiłek
Krótki, intensywny ruch, nawet przez chwilę: szybki marsz, bieg, przysiady, skakanie. Wysiłek pozwala rozładować energię, którą ciało zmobilizowało pod wpływem emocji.
P: tempo oddechu
Oddychaj wolniej, głęboko, z brzucha. Wydech niech będzie wyraźnie dłuższy niż wdech. Oddychaj tak przez chwilę, aż poczujesz, że ciało zwalnia.
P: relaksacja mięśni połączona z oddechem
Na wdechu napnij wybraną grupę mięśni, na przykład dłonie zaciśnięte w pięści, poczuj napięcie, a na wydechu je puść i powiedz w myślach „rozluźnij się”. Przejdź tak kolejno przez różne części ciała. To odmiana progresywnej relaksacji mięśni.
TIPP nie rozwiązuje problemu, który wywołał emocje. Obniża jednak napięcie na tyle, by można było bezpiecznie przejść do kolejnego kroku: rozmowy, planu albo innej umiejętności.
Jeśli chorujesz na serce, masz zaburzenia rytmu serca, wolne tętno, przyjmujesz leki wpływające na pracę serca, masz uczulenie na zimno lub zaburzenia odżywiania, zanim użyjesz technik T (zimna woda) i I (intensywny wysiłek), skonsultuj je z lekarzem. Nie stosuj T ani I pod wpływem alkoholu ani przy objawach odstawienia. Nasilone objawy odstawienia (drżenie, drgawki, omamy, splątanie) mogą zagrażać życiu – dzwoń pod 112 lub jedź na SOR. W każdej sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Zadzwoń pod 112